Savdo rejasi nima
Savdo rejasi — savdo boshlanishidan oldin yozib qo'yilgan qoidalar: nimani, qachon, qancha hajmda va qanday risk bilan savdo qilasiz. Reja bozor ochiq turganda emas, tinch paytda tuziladi. Maqsadi — qarorni hissiyotdan olib, oldindan belgilangan qoidalarga bog'lash.
Rejasiz savdo ko'pincha «ko'nglim aytdi» yoki «yaqinda qaytadi» kabi qarorlarga aylanadi. Reja bo'lsa, har bir bitimni qoidaga mosligi bo'yicha baholash mumkin.
Rejaga nimalar kiradi
| Bo'lim | Nima yoziladi |
|---|---|
| Maqsad | Jarayon maqsadi (masalan, qoidaga amal qilish), daromad va'dasi emas |
| Bozor va vaqt | Qaysi juftlik, qaysi sessiya, qaysi vaqt oralig'i |
| Kirish sharti | Qanday holatda pozitsiya ochiladi (aniq, tekshiriladigan shart) |
| Chiqish sharti | Stop-loss, take-profit va pozitsiyani qo'lda yopish sharti |
| Risk | Bitimga foiz, kunlik va haftalik zarar chegarasi, ochiq bitimlar soni |
| Pozitsiya hajmi | Riskdan kelib chiqib hajmni hisoblash formulasi |
| Savdo qilmaydigan holatlar | Muhim yangilik, charchoq, zarardan keyingi hissiy holat |
| Ko'rib chiqish | Qachon va qanday tahlil qilinadi |
Qisqa reja shabloni (misol)
Quyida shablon namunasi keltirilgan; raqamlar faqat tushuntirish uchun, tavsiya yoki prognoz emas.
- Bozor: EUR/USD, faqat Yevropa va Amerika sessiyalari, grafik 1 soatlik va 4 soatlik.
- Kirish: narx 4 soatlik grafikdagi qo'llab-quvvatlash darajasiga yetib, 1 soatlik grafikda tasdiqlovchi sham hosil bo'lsa. Darajalar haqida qo'llab-quvvatlash va qarshilik.
- Stop-loss: daraja ortida, tebranishdan biroz pastroqda.
- Take-profit: riskdan kamida bir yarim-ikki baravar uzoqda yoki keyingi daraja oldida.
- Risk: bitimga hisobning 1%, kunlik maksimal zarar 3%.
- To'xtash: kun davomida ketma-ket uch zarar bo'lsa savdo to'xtatiladi.
Bu faqat tuzilma. Sizning qoidalaringiz o'z uslubingizga mos bo'lishi va avval demo hisobda sinalishi kerak.
Risk bo'yicha pozitsiya hajmini hisoblash
Reja hajmni hissiyotsiz hisoblashni talab qiladi. Formula soddalashtirilgan ko'rinishda: hajm = pul risk / (stop-loss pip x pip qiymati).
Misol (faqat hisoblash uchun): hisob 1 000 dollar, risk 1% = 10 dollar. Stop-loss 25 pip. Standart lotda 1 pip qiymati taxminan 10 dollar, ya'ni 0,1 lotda taxminan 1 dollar. 25 pip x 1 dollar = 25 dollar, bu riskdan ko'p. Riskka sig'ish uchun hajm taxminan 0,04 lotga kamayadi: 25 pip x 0,4 dollar = 10 dollar. Aniq pip qiymati juftlik va hisob valyutasiga bog'liq; tafsilot lot, pip va kredit yelkasi maqolasida, qoidalar esa risk menejment maqolasida.
Savdo jurnali nima uchun kerak
Jurnal — har bir bitim haqidagi yozuv. U xotiraga ishonmaslikka yordam beradi: biz yutgan bitimlarni yaxshi, yo'qotganlarni noaniq eslaymiz. Jurnal esa haqiqiy rasmni ko'rsatadi: qaysi vaqt, juftlik yoki usul zarar keltiryapti.
Jurnal yuritish natija yaxshi bo'lishini kafolatlamaydi, lekin xatolarni topish va tuzatishning asosiy vositasidir.
Jurnal ustunlari
- Sana va vaqt, juftlik, yo'nalish (Buy yoki Sell).
- Kirish narxi, stop-loss, take-profit, hajm.
- Rejalashtirilgan risk (pul va foizda).
- Kirish sababi: reja shartlaridan qaysi biri bajarildi.
- Natija: pul va R (riskning necha baravari) ko'rinishida.
- Xarajat: spred, komissiya, svop. Qarang: spred va svop.
- Hissiy holat: tinch, shoshilgan, qo'rqqan, ochko'z.
- Reja bo'yicha edimi: ha yoki yo'q, sabab bilan.
- Grafik skrinshoti (kirish va chiqishdan oldin).
Jadvalni elektron jadvalda yoki daftarda yuritish mumkin. Asosiysi — izchillik.
Jurnalni qanday tahlil qilish
- Har hafta oxirida bitimlarni ro'yxat qiling va «reja bo'yicha» va «reja buzilgan» deb ikkiga ajrating.
- Reja buzilgan bitimlarning umumiy natijasini alohida hisoblang. Ko'pincha zarar shu bitimlarda to'planadi.
- Bitimlarni vaqt, juftlik va sabab bo'yicha guruhlang: qaysi guruh ko'p yo'qotyapti.
- O'rtacha foydali va zararli bitimni, o'rtacha riskni va yutuq ulushini hisoblang.
- Faqat bitta narsani o'zgartiring va keyingi davrda natijani solishtiring.
Misol (to'qilgan): 20 ta bitimdan 8 tasi foydali, 12 tasi zararli. Foydali bitimlarning o'rtacha natijasi +2R, zararlilarniki -1R. Jami: 8 x 2 - 12 x 1 = +4R. Boshqa nisbatda (masalan, foydalilar o'rtacha +0,8R) xuddi shu soni natijani salbiy qilishi mumkin. Shuning uchun faqat yutish ulushiga emas, o'rtacha natijaga ham qarang. Bu raqamlar real natija emas.
Rejaga amal qilish: psixologik jihat
Reja yozish oson, unga amal qilish qiyin. Odamlar odatda rejani uch holatda buzadi: ketma-ket zarardan keyin (qasos olishga urinish), ketma-ket foydadan keyin (ortiqcha ishonch) va zerikkanda (rejasiz savdo). Bularga qarshi oldindan yozib qo'yiladigan qoidalar yordam beradi.
- To'xtash qoidasi. Kun davomida belgilangan zarar chegarasiga yetilsa yoki ketma-ket bir necha zarar bo'lsa, terminalni yoping. Ertasi kuni jurnalni ko'rib chiqing.
- Kutish qoidasi. Reja sharti bajarilmasa, bitim yo'q. Savdo qilmaslik ham qaror.
- Hajm qoidasi. Foydadan keyin ham hajmni oshirmang; hajm faqat hisob balansi va risk foiziga qarab hisoblansin.
- Sovutish qoidasi. Kuchli hissiyotda (g'azab, hayajon) bitim ochishdan oldin belgilangan vaqt kuting.
- Natija qoidasi. Reja bo'yicha ishlagan, lekin zarar bilan tugagan bitim xato emas. Bozor ehtimol bilan ishlaydi, qoidaga amal qilish esa nazoratingizdagi yagona narsa.
Xavfni boshqarish tamoyillari batafsil risk menejment maqolasida yozilgan.
Rejani qachon va qanday yangilash kerak
Rejani har bitimdan keyin o'zgartirmang: bir necha yaxshi yoki yomon bitim statistik ahamiyatga ega emas. Yangilash uchun kamida bir necha o'nlab bitimlik jurnal yig'ing, qaysi qoida qaysi natijaga olib kelganini ko'ring va bitta o'zgarishni bir davrga sinab, natijani oldingi davr bilan solishtiring. Har o'zgarishning sanasi va sababini rejaning o'zida qayd eting, shunda keyinchalik nega bu qoida paydo bo'lganini eslaysiz.
Rejaning tipik xatolari
- Juda murakkab reja. O'nlab shartli reja bajarilmaydi. Sodda va tekshiriladigan qoidalar yaxshiroq.
- Aniq bo'lmagan shartlar. «Narx kuchli ko'rinsa kiraman» — shart emas. Aniq daraja va tasdiqlovchi belgi kerak.
- Rejani zarar paytida o'zgartirish. Qoidalarni faqat tinch paytda, jurnal tahlilidan keyin o'zgartiring.
- Jurnalni faqat yutgan bitimlar uchun yuritish. Zararli bitimlar eng ko'p ma'lumot beradi.
- Xarajatni yozmaslik. Spred va svop hisobga olinmasa, natija haqiqatdan chiroyli ko'rinadi.
- Bir necha bitimdan xulosa chiqarish. Kichik tanlama ishonchsiz; ko'proq bitim ko'proq ma'lumot beradi.
Jurnal qatori namunasi
Quyidagi qator faqat shakl namunasi uchun to'qilgan, real bitim emas:
| Maydon | Misol |
|---|---|
| Sana, juftlik, yo'nalish | Dushanba, EUR/USD, Buy |
| Kirish / stop / maqsad | 1,0860 / 1,0835 / 1,0910 |
| Hajm va risk | 0,04 lot, 10 dollar (hisobning 1%) |
| Sabab | 4 soatlik qo'llab-quvvatlash zonasi + 1 soatlik tasdiqlovchi sham |
| Natija | Stop ishladi: -10 dollar (-1R), xarajat hisobga olingan |
| Reja bo'yicha edimi | Ha |
| Izoh | Zarar rejaga mos; kirish biroz erta bo'lgan, tasdiq kutish kerak edi |
E'tibor bering: zarar bilan tugagan bitim ham «reja bo'yicha» deb belgilanishi mumkin. Jurnalning maqsadi shu farqni ko'rsatish: reja bo'yicha zarar normal, reja buzilgan foyda esa kelajakdagi zararning belgisi.
Haftalik ko'rib chiqish ro'yxati
- Bu hafta nechta bitim ochildi va nechtasi reja bo'yicha edi?
- Kunlik zarar chegarasi buzildimi? Agar ha, nega?
- Eng katta zarar va eng katta foyda qanday bitimdan keldi?
- Qaysi hissiyot qarorga ta'sir qildi: shoshilish, qo'rquv, ochko'zlik?
- Xarajat (spred, svop) umumiy natijaning qancha qismini egalladi?
- Keyingi hafta bitta qanday aniq narsani yaxshilayman?
R-ko'rsatkich: natijani riskga nisbatan o'lchash
Jurnalda natijani faqat pul bilan emas, R bilan ham yozing. 1R — bitimdagi boshlang'ich risk. Agar 10 dollar riskli bitim 20 dollar foyda bilan tugasa, natija +2R; stop ishlasa, -1R. R hisobi hajm va hisob balansidan mustaqil bo'lgani uchun turli kunlardagi bitimlarni solishtirish osonlashadi. Bir necha o'nlab bitimdan keyin o'rtacha R ni hisoblash strategiya xarajatdan keyin ham ijobiy natija berayotganini baholashga yordam beradi, lekin bu kelajak natijasini kafolatlamaydi.
Rejani demo va real hisobda qo'llash
Yangi rejani avval demo hisobda sinang va jurnalni demoda ham yuriting. Real hisobga o'tganda minimal hajmdan boshlang va farqni yozib boring: hissiyot, bajarilish sifati va xarajat demodan qanday farq qildi. Noldan boshlovchilar uchun umumiy yo'l xaritasi noldan forex boshlash maqolasida, grafik asoslari yapon shamlari maqolasida.
Auron FX — Exness'ning rasmiy sayti emas; hisob ochish brokerning o'z saytida amalga oshadi.
Yakuniy eslatma: eng yaxshi reja ham o'zgarmas emas, lekin uni o'zgartirish uchun asos jurnal bo'lishi kerak, kayfiyat emas. Reja va jurnal birgalikda sizga o'zingizning savdo uslubingizni ob'ektiv ko'rish imkonini beradi: qaysi usul xarajatdan keyin ham ishlayapti, qaysi biri esa faqat tasodif natijasi.
Risk haqida
Forex va CFD yuqori xavfli mahsulotlar. Kredit yelkasi zararni ham tez kattalashtiradi, ko'pchilik chakana treyderlar pul yo'qotadi. Reja va jurnal xavfni boshqarishga yordam beradi, lekin yo'qotishni yo'qqa chiqarmaydi. Faqat yo'qotishga tayyor mablag' bilan savdo qiling. Faqat 18 yoshdan. Bu maqola ta'lim uchun, moliyaviy maslahat emas va foyda kafolatlamaydi.
Foydali sahifalar: Risk menejment · Lot va kredit yelkasi · Forex nima · Exness sharhi